Hoxe entrevistamos a… Mª Jesús Sobrido

Neuróloga e Investigadora da Fundación Pública de Medicina Xenómica

A Dr.a María Jesús Sobrido Gómez coordina a área de investigación en neurogenética da Fundación Pública Galega de Medicina Xenómica. Participa na Xornada “Xaqueca: Enfermidade, Tratamento e Investigación” que terá lugar o sábado 24 de Setembro ás 10 h na Fundación Novacaixagalicia-Claudio San Marín en Santiago (Rua do Vilar, 19).

Para acceder o programa da Xornada, prema AQUÍ

¿Cal é a incidencia poboacional da Xaqueca e cal é a súa repercusión socioeconómica?

O 15-20%-20 das mulleres e 8-10%-10 dos varóns (os datos varían algo en diferentes estudo e poboacións) padecen xaqueca. A frecuencia varía tamén coa idade, sendo a idade media da vida (25-45 anos) a de maior incidencia. Isto ten unha repercusión social moi importante, pois o perfil máis habitual sería o dunha muller adulta nova, con cargas laborais e familiares (coidado de fillos, de pais, de enfermos…) que moitas veces os episodios de xaqueca dificultan ou impiden por completo. Estimouse que cada paciente español con xaqueca perde como media oito días de traballo ao ano e que xera uns 5 millóns de consultas médicas ao ano (unhas 500.000 urxentes). É doado apreciar que o impacto económico (perda de produtividade + gasto sanitario) é moi grande.

¿Existe unha causa xenética detrás desta patoloxía?

É claro que os factores xenéticos contribúen en boa medida á xaqueca, se ben a influencia xenética é complexa. Os datos parecen indicar que non hai unha única causa xenética, senón que probablemente se trata de múltiples factores xenéticos de susceptibilidade, cada un deles con influencia variable, de modo que unha persoa nacería con maior ou menor predisposición xenética a padecer xaquecas, pero logo factores ambientais tamén van condicionar que se exprese máis ou menos esta susceptibilidade. Nalgúns casos moi pouco frecuentes (as formas estritamente hereditarias) si hai unha causa xenética única que, por si soa, é a responsable de que se teña xaqueca e se transmita na familia.

¿Que liñas de investigación neste sentido teñen abertas no seu grupo da Fundación Pública Galega de Medicina Xenómica?

Nestes últimos anos, tras o coñecemento do xenoma humano completo, estamos a coñecer que o conxunto dos xenes de cada persoa (o seu “xenoma”) posúe numerosas variacións con respecto ao de calquera outro ser humano. A maioría destas variacións non sabemos que papel teñen. No noso grupo estámonos a centrar fundamentalmente en identificar entre este tipo de variacións xenéticas aquelas que se presenten nas persoas con xaqueca con frecuencia diferente á poboación xeral, pois nos revelarían posibles xenes e funcións biolóxicas implicadas na xaqueca. Outra liña estreitamente relacionada coa anterior é coñecer as variacións xenéticas que inflúen na resposta dos pacientes con xaqueca aos fármacos antimigrañosos, xa que a experiencia clínica nos di que non todos os pacientes responden igual de ben ao mesmo fármaco, nin á mesma dose. Isto é o campo da farmacogenética, do que se espera por un lado poder optimizar cada vez máis o tratamento para cada paciente e por outro, que abran camiños para o desenvolvemento de novas terapias, de novos medicamentos baseados no coñecemento máis profundo dos mecanismos biolóxicos.

¿Que entidades participan no seu proxecto de investigación sobre a Xaqueca?

Aínda que a coordinación do estudo faga recaer a cabeza máis visible nunha institución, neste caso a Fundación Pública Galega de Medicina Xenómica, este tipo de proxectos xeralmente só son posibles grazas á colaboración de moitas partes. Sobre todo, porque tan importantes como os pacientes son os controis, é dicir, persoas da poboación que non padecen a enfermidade. Os nosos estudos sobre a xaqueca non serían posibles, por exemplo, sen a colaboración de numerosos centros hospitalarios e de atención primaria do SERGAS, que nos axudan a recrutar pacientes que desexen participar. Tampouco podemos esquecer que algúns membros do equipo de investigación do noso Grupo de Medicina Xenómica son persoal da Universidade de Santiago de Compostela e que, por exemplo, o propio servizo médico da USC nos axudou tamén no recrutamento. Aproveito, pois, para agradecer este apoio. Así mesmo, contamos -sobre todo para difusión e recrutamento- coa inestimable axuda de entidades tan diversa como o Parlamento de Galicia, a CRTVG, o servizo médico da Xunta de Galicia, algúns concellos e asociacións culturais que non mencionarei porque foron numerosas e esqueceríame dalgunha. Tamén en empresas privadas encontramos axuda para difundir o estudo, como FINSA. No plano económico, para estas investigacións tivemos financiamento do Ministerio de Educación e Ciencia e foi tamén fundamental o apoio da Fundación Pedro Barrié de la Maza neste aspecto. Por último, estamos moi agradecidos á Secretaría Xeral dá Igualdade a sensibilidade que tiveron para apoiar un proxecto de difusión e educación sobre a xaqueca financiado pola Xunta de Galicia e ao Fondo Social Europeo.

A fundación Pública Galega de Medicina Xenómica, participa na agrupación estratéxica de Campus Vida. ¿Como valora a devandita participación?

Que na nosa universidade se establecese o Campus Vida de excelencia é un orgullo e na miña opinión reflicte merecidamente o volume e calidade da investigación biomédica que se realiza tanto na USC coma no Hospital Clínico. Como quedou reflectido na pregunta anterior, na actualidade os proxectos de investigación para alcanzar obxectivos ambiciosos requiren de múltiples colaboradores e, ademais, a multidisciplinaridad favorece a innovación. Con esta visión integradora, o desexo de potenciar e mellorar aínda máis a investigación biomédica no noso ámbito materializouse tamén a acreditación do Instituto de Investigacións Biomédicas de Santiago. A nosa institución, a Fundación Pública Galega de Medicina Xenómica, valora moi positivamente estas iniciativas que, de xeito integrado, non farán senón beneficiar á calidade da investigación e da transferencia de coñecemento á asistencia sanitaria e á cidadanía en xeral.

 Facebooktwitterlinkedinmail

Comments are closed.